زبان کُردی

کلمات رایج در میان دامداران کرمانجی زبان در ایران

روناهیا دل / در این بخش تعدادی از اصطلاحات و کلماتی که در میان دامداران کرمانج زبان بطور رایج کاربرد دارند همراه با معانی فارسی نوشته شده است. شاید کاربرد این کلمات در بعضی مناطق کرمانج نشین متفاوت باشد ولی در اینجا تلفظ و معانی  کلمات بر اساس عمومیت و زبان کرمانجی استاندارد نوشته شده است.

 


معانی کلمات به فارسی                                               Peyvên Kurmancî

 

قوچ - میش                                           ( Beran – mî (mih, mîh
                           بز نر   -  بز ماده                                                      Nêrî – bizin
     گاو نر  -  گاو ماده                                                  Ga – mange
نریان  -  مادیان                            ( Hesp – mahîn (mehîn, mayn
الاغ نر   -   الاغ ماده            (Nêrker (nêre) – manker (mançe ker
      سگ نر  -  سگ ماده                    (Se ( kûçî / tule) – dêhl (dêlik
 شتر نر  -  شتر  ماده                                                Nêr – meya
  مرغ                                                                                mirîşk
خروس                                                                                dîk
جوجه                                                                               Çêlik
بوقلمون                                                                             elok
   مرغدانی                                                            ( pûndik (pînik
   پرکندن مرغ                                                       mirîşk pûrt kirin
     اسب                                                                               Hesp
    نریان (اسب تخم کشی)                                  ( Bergîr (hespê fal
     مادیان                                                               ( Mahîn (mehîn
        کره اسب                                                                           Canî
                کره اسب نر (کره اسب)                                               Canîhesp
       کره اسب ماده  (کره مادیان)                                       Canîmahîn
قاطر                                                                  ( Qatir (qantir
    الاغ                                                                                     Ker
 الاغ نر                                                                             Nêrker
   الاغ ماده                                                    ( Manker (mançe ker
     کره الاغ چند ماهه                                                              Kurîk
       کره الاغ                                                           ( Cehşik (dahşîk
    گوسفند                                                                              Pez
    اغنام و احشام جوان                                                          Sexel
      گله گوسفند                                                              Kerîyê pêz
       میش                                                                          ( Mih (mî
   گوسفند شکاری (وحشی)                               ( Pezkovî (pezkûvî
گوسفند سیاه  (سیاه زاغی)                                           Pezê qer
  گوسفند سر سیاه                                                     Pezê serireş
گوسفند سر سفید                                                           Pezê sîs
              گوسفند تمامآ سفید                                                  Pezê qereqaş
گوسفند سرخ فام (بلوطی رنگ)                                         Pezê sor
   گوسفند با پیشانی سفید یا سیاه                                      Pezê beş
       گوسفند تیره رنگ (سبزه تند)                                         Pezê qemer
تاتو کردن گوسفند (نشان شناسایی مثل: برش گوش ، داغ کردن صورت)      ( Dirûf (dirîv
       محل خواب و استراحت گله گوسفند                   ( Guher (mexelgeh
 حرکت دادن گله گوسفند از محل استراحتگاه                 Alguher kirin
 گوسفندی که از گلهء صاحب خود جدا شده و در گله های دیگر سرگردان است ( Pezê avî (havî
قیچی پشم چینی                                                             Hevrîng
 کسی که پشم گوسفند را می چیند                                      Pezbir
  پشم چین بره                                                                    Berxbir
  کسی که بره را می شوید (قبل از پشم چینی)                       Berxşo
        محل شیردوشی گوسفند در محیط باز                                        Bêrî
 شیر دوشیدن                                                       ( Dotin (dohtin
 دمباله (دنبه) گوسفند                                                ( Dûw (dûv
قوچ دنبه دار (دمباله دراز)                            ( Daw (beranê bi daw
  دم                                                                   ( Boç (boçik, doçik
  آغل محصور شده بره ها                                               ( Koz (kozik
اخته کردن                               ( Xesandin / gon kişandin (Exte kirin
  آغل گوسفند ، زاغه سکونت                                                      Gom
    بره                                                                                       Berx
  بره 6 ماهه تا 1 ساله                                                                  Kavir
           برهء ماده 1 تا 2 ساله                                                             Berindîr
 میش 2 تا 3 ساله                                                            Xanberindîr
             بره نر 1 تا 2 ساله                                                                 Berindir
       قوچ بالای 2 ساله                                                                    Hogeç
   قوچ                                                                                         Beran
  بز ماده                                                                                     Bizin
  بز پشم دار یا کرکدار (بز آنقوره)                   ( Bizina çûr (bizina bi tiftik
بز شکاری (وحشی)                                               ( Bizinkovî (bizinkûvî
  بز نر                                                                                            Nêrî
   بزغاله کوچک                                                                               Karik
 بزغاله                                                                                    Kar
  بزغاله 6 ماهه تا یک ساله                                                                 Gîsk
 بز 1 تا 2 ساله                                                              ( Tiştûr (tiştîr
  بز ماده 2 تا 3 ساله                                                                     Bizaştîr
  بز نر 2 تا 3 ساله                                                                        Hevûrî
  بز نر پیر                                                                                Qertenêrî
 جونه گاو (گاو نر جوان                                                                Canega
    گاو ماده                                                                                  Mange
گاو نر                                                                                          Ga
 گوساله                                                                                   Golik
      گاو 3 ساله                                                                         Nogin
       نوک پستان                                                                            Cîcik
    پستان                                                                       ( Gan (gandîl
    جگر سفید (ریه)                                                                    Kezeb
   جگر سیاه                                                                               Cîger
جفت  (دیواره پوششی جنین)                                              Pizdan
     رحم                                                                                   Zêhdan
    کلیه (قلوه)                                                                           Gurçî
شیردان بره (سلولهای آن سرشار از ماده شیمیایی رنین است که برای مایهء پنیر استفاده می شود)  ( Şîlav (şîlaf
        طحال، سپرز                                                ( Fatik (fatereşk, dêdik
    معده (شکمبه)                                                                 ( Hûr (ûr
     رودهء باریک                                                                 Rûvîya zirav
     حنجره، گلو، حلق، خرخره                                          ( Qirtik (gewrî
    گردن                                                  ( Stû (ustû, uskor, stukor
   شکم درد                                                            (  Qolinc (zikêşî
         پشم                                                                           ( Hirî (herî
  یرقان و زردی (بیماری آناپلاسموز، انگل خونی در گوسفند)       ( Zerik (zerdî
      شاربن (بیماری میکروبی باسیلوس آنتراکس)          ( Nexweşiya reş (nesaxiya reş
کرم روده (بیماری انگلی دستگاه گوارش گوسفند)                     Mûmar
کچلی (بیماری انگلی بوسیله جرب  و  یا  قارچ)                               Gurî
 تاول                                                                                 Pifildîk
  آبسه، ورم چرک دار                                                    ( Kunêr (kunîr
        تب (میش تب دار)                                            Ta (mîya bi taw / tawî
 تورم و عفونت پستان                                ( Gahnreşk (gahnok / Ganik
  آلودگی به کرمک (کرم حشره و مگس)             ( Kurmî (kurmok / kurmik
          آلودگی جگر به کرم کپلک (فاسیولا هپاتیکا)                                   Kepelek
بیماری تب برفکی (پیکورنا ویروس) در گوسفند و بز               Nexwaşîya tebeqê
       بیماری سل (باسیل  مایکوپلاسما توبرکلوزیس)                             Nexwaşîya sil
(پاکس ویروس)   بیماری آبله                                                  Nexwaşîya xurî
بیماری میکروبی مشمشه (پسودوموناس مالئی) در اسب          Nexwaşîya Yaman
    گربه وحشی                                                    ( Pişîka becî / bejî (pişîka kovî
گورکن (جانوری وحشی)                                             ( Kurebeşk (qorebeşk
    غزال (آهو)                                                                                            Xezal

 

 

نظرات  

 
0 #1 ser le jor 1393-12-06 14:34
با درود
دسی وه نیشو پر رندو
مالاوا
بازگو کردن
 

اضافه کردن نظر

لطفا دیدگاه خود را به زبان فارسی بنویسید! از انتشار دیدگاه ها به غیر از زبان فارسی در این بخش معذوریم!
توجه: دیدگاه های فارسی در بخش فارسی و دیدگاه های کُردی در بخش کُردی منتشر می شود!


کد امنیتی
تازه کردن